از نشانه های یک نظام آموزش و پرورش پویا انطباق و انعطاف پذیری آن نسبت به پیشرفت  های علمی و فن آوری روز و موفقیّت در ایجاد تغییرات اصولی دربرهه های حساس از تاریخ است . با توجه به ضرورت ایجاد این تغییرات در آموزش وپرورش کودکان استثنای مخصوصاً گروه آسیب دیده ی شنوایی لازم است که  مدارس استثنایی در مقاطع مختلف همکاری و مشارکت فعال داشته باشند تاعلاوه بر استفاده از روش های کلاسیک در مورد نو آوری ها ،برنامه ریزهای آموزشی و توانبخشی ،رسانه و تجهیزات آموزشی و  توانبخشی ،اندیشه های نوین ، اعمال سلیقه های مختلف و مفید و ابداع شیوه های مفید در آموزش و توانبخشی توسط معلّمان وکارشناسان توانبخشی  با هم به بحث وتبادل نظر بپردازند .

با در نظر گرفتن ضرورت فوق همکاران مقطع پیش دبستانی وابتدایی در راستای تامین اهداف زیر از مدیریت محترم مجتمع آموزشی مردانی آذری تقاضای بازدید ازمراکزآموزشی شهرستان اصفهان یا مشهد مقدس را داشتند:

1-اطلاع ازچگونگی استفاده ازنرم افزارهای توانبخشی و آموزشی در آن استان

2-بررسی چگونگی موفقیت طرح آموزش و پرورش تلفیقی

3-بررسی نحوه همکاری تیم آموزشی وتوانبخشی در مدارس استثنایی درآن استان

4-چکونگی کاربرد نرم افزارجامع توانبخشی درآن استان

5-چگونگی استفاده ازجدیدترین تجهیزات وتقویت کننده های شنیداری

6-بررسی نحوه ی  آمو زش و توانبخشی درگروه های کودکستان ،آمادگی و ابتدایی

7-بررسی نحوه ی همکاری اولیاء در گرو های سنّی مختلف با کارکنان آموزشی وتوانبخشی

8-آشنایی با شیوه های ابدایی معلّمان در ارتقاء آموزش و توانبخشی

درمجموع با توجه به نظرجمع و شاخصهای موردنظرگروه وبه منظوربهره گیری معنوی از ازفیوضات حضرت ثامن الائمه(ع)شهر مشهدمقدس انتخاب شد.

آنچه در این گزارش آمده است مجموع برداشت های همکاران از بازدید های به عمل آمده  است که به صورت ره آورد این سفرتوسط سرپرست آموزشی  نوشته شده است.

 تقدیروتشکر

دراینجا بر خود فرض می دانم ازهمه عزیزانی که دراجرای این برنامه بنده و گروه را یاری نموده اند صمیمانه تشکرنمایم وبرای همه ی آنها ازدرگاه خدواندمتعال سرافرازی وسربلندی و سلامتی را آرزونمایم.                                                

جناب آقای ولی زاده-رئیس آموزش  و پرورش ناحیه 2

جناب آقای خان محمدی - مدیریت اداره آموزش وپرورش استثنایی استان آ. ش

جناب آقای حسینی - مدیریت اداره آموزش وپرورش استثنایی استان خراسان رضوی

جناب آقای جاویدفاضلی  - رئیس مجتمع آموزش مردانی آذری

جناب آقای کریمی و کلیه همکاران محترم دبستان کامران مولوی

سرکارخانم اسلامی وکلیه همکاران محترم دبستان سوم شعبان

سرکارخانم دل آرامی وکلیه همکاران آموزشگاه امام رضا(ع)

سرکارخانم نجفیان و کلیه همکاران مرکز آموزشی تبسم

سرکارخانم کاشفی - مسئول آموزش خراسان رضوی

آقای دلجو وآقای گوزلی - کارشناسان اداره کل آموزش وپرورش استان

آقای بهادری نیا - کارشناس رفاه معلم ناحیه 2

آقایان ابوالفضل میرزاخانی و پیمان فطانت خواه - معاونت مقطع ابتدایی مجتمع آموزشی مردانی آذری

آقایان یعقوبی و شکوفته - رانندگان سرویس معلمان درشهرمشهد

آمنه اسکویی وسیمین فرزی خسرو شاهی  -  همکاری در طرّاحی رایانه ای گزارش

وتشکر از اعضای گروه که بنده را در تحصیل اهداف مورد نظر صمیمانه همراهی نمودند                                                                                                   سرپرست آموزشی- زهرا نجفی

این محیطهای مبتکرانه در حیاط مدرسه برای بازی، آموزش و تمرین مهارت های مورد نظر مربی و کار درمانی توسط همکاران ساخته شده بود.(عکس های فوق)

در مسیرعکسهای فوق جویباری درست کرده اندکه کف آن با چیدمان سنگی از یک متر به یک متر فرق می کرد 

این تغییر چیدمان به منظور تقویت لمسی مهارت های کف پا در نظر گرفته شده است و در کف آن به هنگام استفاده آب جاری می کنند . بعد از کسب یک سری اطلاعات کلیه همکاران در گروههای سه نفری ازسایر  قسمت ها ی این مرکز بازدید به عمل آوردند.

در اتاق تاریک موجود در این مرکز خرده مهارتهای لازم برای تقویت و تمرکز حواس مخصوصاً حس بینایی توسط مربی انجام می گیرد

اهداف و نحوه ی کارروی در آن نوشته شده بود.

اتاق بازی مجهزبه انواع مختلف وسایل بازی استخرتوپ و ترامبولیک و...می باشد. ترامبولیک وسیله گردشکلی بودکه بچه ها با پریدن روی آن  بالا و پایین را می آموزندو لذّت می برند.

محیط داخلی مدرسه بوسیله دوربین های مداربسته به منظور بررسی رفتار و کنترل آن  گاهی هم با حضور اولیاء قابل مشاهده بود.

1-این مرکزدومین مرکز و اولین کلینک آموزشی و توانبخشی دولتی در کشور برای آموزش و توانبخشی دانش آموزان با اتیسم می باشد.

2-این مرکز به دانش آموزان با اتیسم که در مدارس عادی تحصیل می کنند خدمات آموزشی ارائه می کنند.

3-تفکیک دانش آموزان با اتیسم (دارای مشکلات رفتاری) ازسایر دانش آنوزان باعث ارتقاء سطح روانی و آموزشی سایر دانش آموزان می شود.

4-با تفکیک این گروه ازدانش آموزان می توان خدمات آموزشی و توانبخشی و درمانهای دارویی و .... رابه هنگام ارائه کردو این امردربهبود مشکلات رفتاری این گروه بسیار موثرخواهدبود.

5-تقویت خرده مهارتهای حواس پنجگانه در بهبود مشکلات حواس پنجگانه از طریق خدمات کاردرمانی و توانبخشی

6-از انواع مداخلات آموزشی موثرازجمله روش :

(از اصل شرطی سازی فعال اسکنیرالهام گرفته شده است )A.B.A Applied  behavior  Analysis

            و روش TEACCH               وروش         pociastories                                   Floortime

(محیط زندگی کودک با اوتطبیق شودنه کودک با محیط)        (شبیه بازی درمانی است)                 (داستانهای اجتماعی)

روش  pecs  ( در این روش فراگیران بصورت خودانگیخته شروع به یادگیری می کند.)

7-بهره گیری از فضای آزاد مدرسه در آموزش وتوانبخشی با کارهای خلاقانه ی همکاران

8-         اتاق هایی که کودک در آن آزادمی باشد به ارتفاع یک متر دور تادور آن با فوم پوشانده شده بود و کف آنها هم همینطور تا بهنگام زمین خوردن کودک آسیبی نبیند.

9-بعضی از مربیان از برنامه های بهزیستی هم استفاده می کنند و از دوره هایی که درآن برگزار می شد بهره مندمی شوند..

10-ساعت کار مرکز از 30/7 الی 12 می باشد و69 نفر دانش آموز دارد.                

دومین محل بازدید ما در مورخه 25/1/89 دبستان کامران مولوی بود .همکاران این دبستان هم از ورود اتفاقی ما تعجب کردند ولی خیلی صمیمانه و محترمانه از ما پذیرایی کردند.

آقای کریمی مدیر این دبستان ضمن معرفی خود و خوش آمد گویی به همکاران توضیحات کلی در مورد این دبستان را دادند که86 نفر دانش آموز دارند و به 130 دانش آموز تلفیقی خدمات می دهد. مدیریت محترم به سوالات مختلف همکاران به صورت پرسش وپاسخ جواب دادند:

این دبستان توسط پدریکی از نخبگان این استان که در سانحه هوایی جان خود را از دست داد بوده ساخته و نامگذاری شده است .

دو شنوایی سنج داشتند که یکی خدمات تربیت شنیداری را ارائه می داد و دیگری مسئول کنترل سمعکها و قالب گیری بود .

36 همکار دارند که6 نفر آنها به تلفیقی خدمات می دهند.

سپس همکاران در گروههای دو نفری از کلاسهای تدریس هم پایه ی خود بازدید به عمل آوردندو در مباحث آموزشی و توانبخشی به بحث کارگاهی پرداختند.

سرپرست آموزشی از یک برنامه تربیت شنیداری که در 9 مرحله می باشد و از ایتنرنت دانلود شده است صحبت کردند که بعد از آمدن ما هم این برنامه را دانلود کردیم تا کارشناس شنوایی پس از بررسی و ارزیابی آن در برنامه تربیت شنوایی کلاسها بگنجاند.

بیشتر برنامه های این مدرسه در کامپیوتر بود و اتاق تکنولوژی آنها مجهز به اسکن ودیو ، پروژکتور بود که همکاران در صورت نیاز استفاده می کردند.

در بین همکاران این دبستان معلمان آسیب دیده شنوایی نیز بودند که در پست هایی مختلف بکاربرده شده بودند.

1-دیوارهای این دبستان پر از تصاویر جالب آموزشی بود در زیر پله ها ماکت زیبایی از شهر و سدّ و رودخانه و خیابان و کوهها و .... دیده می شد.وآکواریم کوچکی برای زیبایی و آموزش در سالن مدرسه قرار داشت.

2-هرکدام از معلمان در پایه های خود مشکلات آموزشی را در میان گذاشتند و به تبادل تجربیات پرداختند.

3-آنچه بیشترحواس گروه را جلب کرده بود این بود که موی سرهمه ی دانش آموزان از ته زده شده بود و بنا به اظهار نظر معاون چون این مدرسه در منطقه فقیر نشین قرار دارد به منظور رعایت بهداشت و جلوگیری از سایر بیماریهای پوستی این کار صورت می گیرد .

4-همکاران از تصاویر سریالی مورد استفاده در مدرسه کپی گرفته و جهت استفاده در جمله سازی با خود آورده اند.

5-حدود 6 نفر از همکاران تلفیقی مختص تلفیقی بودند به حدود 130 نفر دانش آموز تلفیقی خدمات می دادند ودر صورت نیاز برای ارائه خدمات به مدارس پذیر از فضای آموزشی مدرسه در ساعات بعد از ظهر استفاده می نمودند.اتاق بازی این دبستان هم جدا بود و برای آموزش بعضی از مهارتهای دفترچه مهارت آموزی از آن هما استفاده می شد

6-دور تا دور هر کلاس به اندازه ی 1متر برای نصب وسایل کمک آموزشی موکت صورتی زده بودند.

7-نمودار پیشرفت تحصیلی که در بعضی از کلاسها برای برای هر دانش آموز وجود داشت برای ارائه وضعیت تحصیلی خیلی خوب بود .

درمورخه 26/1/89 از این مرکز آموزشی که به گفته سرکار خانم دل آرامی مدیریت

محترم این مرکز که دومین مرکز بعد از شهر تهران می باشد که روش AVT ( شنیداری

– کلامی) در آن بکار برده می شود بازدید به عمل آوردیم برخلاف دو مدرسه ای که در

روز قبل ما به بازدید رفتیم در این مدرسه منتظر ورود ما بودندو بازدید ما هماهنگی شده بود ما تعریف این مرکز را از زبان همکاران شنیده بودیم و مشتاق بودیم که زودتر از این مجموعه بازدید به عمل آوریم . لازم به توضیح است که همکاران به دلیل اهمیت این مقطع در امر آموزش و پرورش کودکان آسیب دیده شنوایی برای این مرکز گزارش جداگانه ای نوشته اند .این مرکز مختص زیر چهار سال و مقطع پیش دبستانی می باشد که نو آموزان هر کلاس براساس سطح شنوایی به 11 سطح تقسیم بندی می شودتعدادنوآموزان این مرکز110 نفرمی باشدکه به این تعداد سه نفرکارشناس شنوایی و سه نفرکارشناس گفتاردرمانی خدمات توانبخشی ارائه می نمایند.

در هر سال تحصیلی یکی در آبان ماه و دیگری در بهمن ماه برای ارتقاء سطح نوآموزان تصمیم گیری می شود . ساعات آموزشی آنها از 30/7 صبح تا 30/11 می باشد و در مقطع مهدکودک از پایین ترین سن بهمراه مادر در کلاس آموزش می بینند .آموزش توام مادر و کودک در این مرحله علاوه بر ایجاد امنیت روانی برای کودک و مادر موجب ایجاد توانایی در مادران جهت پیگیری آموخته ها و آموزش فرزندان در منزل و بقیه اعضای خانواده در طول زبان آموزی در سالهای آینده خواهد شد .

درمقطع آمادگی کودکان درپایه های آمادگی 1 و2 درکلاس حضور دارند و مادر یک روز هفته در کلیه مراحل فعالیتهای آموزشی کلاس و توانبخشی وی مشارکت دارد .

دراین مرکز سعی شده است روش های نوین آموزش شنیداری کلامی atv در کلاسهای کودکان کم شنوا اجرا شود و از حداکثر باقیمانده شنوایی در زمینه عادی سازی گفتارو شنوایی و آموزشی کودک استفاده شود . این روش همراه با بازی و در محیط طبیعی جامعه تدریس می شودو کودک کم شنوا قادر خواهد بود در جامعه عادی گفتار ودرک گفتارطبیعی را بیاموزد و آموخته های خود را در شرایط مختلف زندگی به کارببرد.

درادامه همکاران در گروههای سه نفری ازبیشتر کلاسهای این مرکز بازدید به عمل آورده و دیده و شنیده های خود را ثبت نمودند.

سالن مرکز به صورت زیبا با توجه به علایق کودکان آذین بندی شده بود .                 

1-کودکان روپوش مدرسه داشتند ولی بعدازعید در بعضی از کلاسها این اجازه را به

نوآموزان می دادند که با لباسهایی که دوست دارند به مرکزبیایند.

2-تعداد نو آموزان در هر کلاس حدّ اکثراز 6 نفر تجاوز نمی کرد .                                            

3-برای نو آموزان کاشت حلزون شده کلاس جداگانه ای در نظر گرفته شده بود .                                                              

4-برنامه ریزی آموزشی برای هرکلاس باحضور کادر توانبخشی وسرپرست آموزشی برای مدّت 2هفته طراحی می شود .سپس این برنامه در زنگ های اوّل با نظارت کادر توانبخشی  اجرا می شود ودر صورت نیاز به خدمات انفرادی این خدمات در زنگ های بعدی ارائه می شود .                                                                                                                                              

در کلاس های کودکستان اولیاء همیشه حضور دارند ولی در مقطع پیش دبستانی به ضرورت و در جلسات آموزش خانواده که هفته ای یک بار تشکیل می شود شرکت آنها الزامی می    باشد

5-برای بازی وسایر اهداف آموزشی فضای کافی و مجّهز به استخر توپ ،استخر شن، تونل و...در نظر گرفته بودند و علاوه بر این ها در پشت حیاط مرکز هم تاب وسرسره و...هم وجود داشت                                                                                                                      

6-برای آموزش بعضی از واحد کار ها از جمله واحد کار منزل برنامه ی بازدید از منزل گنجانده می شودتا این واحد به صورت ملموس آموزش داده شود .                            

7- گزارشات نوشتاری این مرکز در حدّاقل بود .و خبری از جزوه های ارزشیابی ارسالی به ماکه فرصت زیادی از آموزش را می گیردنبود. مجموعه گزارشات آنها از کودکستان تا پایان ابتدایی در یک جلد کتابچه پر می شود .                                                   

8-همه ی نوآموزان از حدّاقل وسیله ی شنیداری یعنی سمعک مناسب برخوردار بودند.      

در مقطع کودکستان و پیش دبستانی توجّه ویژه بر روی مهارت های ادراکی زبان آموزی بود و مهارت های گفتاری و تلفّظی دراولویّت بعدی قرار داشت.

درابتدامدیریّت محترم سرکار خانم اسلامی با خوش رویی وگرمی تمام از ما استقبال نمودند وبه ما گفتند که روز قبل منتظر ما بودند در ادامه در مورد آمار و کادر آموزشی و توانبخشی توضیحاتی  دادند .تعداد دانش آموزان این دبستان 94 نفر می باشد که 14کلاس آسیب دیده ی شنوایی و 3 کلاس چند معلولیّتی را شامل می شود .گفتاردر مانگر و شنوایی سنج هم در این مجموعه حضور داشتند .

با وجود فرصت خیلی کمی که در اختیار مابودولی همکاران ما بلا فاصله با تشکیل گروه های کوچک ضمن بازدید ازفضای آموزشی و یاد داشت نکات برجسته  آن به کلاس های درس هم پایه ی خود رفتند ودرخصوص چالش های آموزشی هر پایه به کفتگو پرداختند.

1- حیاط دبستان به منظور تقویت مهارت های حرکتی درشت طراحی شده بود .                                  

2- گروه های آموزشی این استان پابر جاست .                                                                            

3- بانگ تصاویر برای هر درس تدوین که در سرپرستی نگه داری می شود .                            

4- فضای آموزشی با تصاویری جالب وزیبایی تزیین شده بود .                                                        

5- اتاق بازی شامل استخر توپ ،اتاقک چوبی مخصوص نمایش های عروسکی و... بود.                

6-تعداد دانش آموزان در هر کلاس در حدّاقل بود.                                                                       

7-برای کتاب فارسی بخوانیم ورق اضافی در نظر گرفته بودندتا اولیاء برای کلمات موجود در آن درس تصویر مناسب بچسبانند.   

8-روی دیوار سالن ورودی در تابلو اعلانات با یک دایره ی بزرگ ماه های تولّد دانش آموزان نمایش داده می شود.

_{همکاران محترم در این سفر علاوه بر کسب فیوضات معنوی از بارگاه امام رضا} (ع)  با کوله باری از تبادل تجربیات مخصوصا درگروه کودکستان وپیش دبستانی به شهر ودیار خود حرکت کردند که نقطه نظرات نهایی از مجموعه ی برداشت های بدست آمده از چهار مجموعه ی اموزشی که در طول این سفردر فرصت کمی که در اختیار ما بود توفیق بازدیداز آنها را باهمکاری و مشارکت همه ی عزیزان بدست آوردیم در بر داشت آخر به اختصار پیشنهاد می نمایم:

1- برگزاری کارگاههای آموزشی بین استانهای موفق به منظور تقویت نقاط قوت و انتقال آن واز بین بردن نقاط ضعف در بکارگیری یک روند مناسب ویکسان بسیار موثر خواهد بود.          

2-احیاء گروههای آموزشی در استثنایی چنانکه در استان خراسان رضوی همچنان به فعالیت خود ادامه می دهند.                                                                                                                      

3-تفکیک وجداسازی حتی المقدور گروه کودکستان و آمادگی و تجمیع این نوآموزان به منظور ارائه خدمات بهینه ی آموزشی وتوانبخشی                                                                              

4-برای تدوین برنامه پیش دبستانی حتما پیش نیازهای مقطع ابتدایی در نظر گرفته شود ودر طراحی برنامه های آموزشی نظرات آموزگار پایه اول در اولویت قرار گیرد.                                   

5-در نظر گرفتن فضای مناسب برای بازی وآموزش مهارت های مورد نظر مربی و معلم وتجهیزاین اتاق به امکانات مناسب ورزشی وتفریحی.                                                   

6-تقسیم بندی کلاس های آموزشی کودکستان وآمادگی براساس سطوح شنوایی.                         

7-اعمال نظر بیشتر بر اجرای فرایند AVT                                                                                   

8-تفکیک نو آموزان کاشت حلزون شده برای ارائه خدمات بهینه ی آموزشی و توانبخشی    

9-بهره گیری بهینه از فضای آموزشی سالن ها برای ارائه ی مفاهیم اساسی و مهارتهای مورد نظر آموزشی وتوانبخشی                                                                                                       

10-بررسی کارشناسی دفترچه ی ثبت گزارشات کودکستان تا پایان ابتدایی استان خراسان رضویی و مناسب سازی آن برای استفاده در این استان به منظور کاهش  اتلاف ساعات آموزشی جهت ثبت گزارشات آموزشی و توانبخشی

11-طرّاحی برنامه ی آموزشی و توانبخشی منعطف با سطوح شنوایی و بهره ی هوشی نو آموزان در کودکستان وآمادگی                                                                                                      

12- تدوین بانک تصاویر برای مقوله های مورد استفاده در کودکستانو آمادگی و ابتدایی                     

13-نظارت بر بکارگیری و تهیّه ی سمعک مناسب برای تقویت باقی مانده ی شنوایی                       

14-مقوله بندی محتوای آموزشی کودکستان و آمادگی با وسایل مجسم و عینی در کمد های شیشه دار ردیفی نصب شده در کلاس                                                                                      

15-با توجّه به اهمّیّت امور پرورشی در اموزش و گستره بودن امور پرورشی در ابتدایی و الزام آن در پرورش مهارت های زندگی ،احیاء این پست سازمانی ضروریبه نظر می رسد.

16-باتوجّه به شریط سخت کار در مدارس استثنایی ،وجود بازدید هایی هم چون این بازدید علاوه بر انتقال تجربیّات در ارتقاء بهداشت روحی همکاران  بسیار موثر خواهد بود.